Kategorie: Wszystkie | historia | materiały | odłamy | ogólne | struktury
RSS

historia

środa, 29 sierpnia 2012

Dla mormonizmu kluczowym pojęciem jest „restoracja”, czyli przywrócenie prawdziwego Kościoła po „Wielkim Odstępstwie (Apostazji)”, jakie miało nastąpić stopniowo między ok. 50 r. a 300 r. Sam „powrót do źródeł” przewija się przez całe dzieje chrześcijaństwa, jako że pierwotny Kościół zawsze inspirował ludzi. Nowością jest pojęcie restoracji wprowadzone przez protestantów, którzy potrzebowali wyjaśnienia blisko półtorej tysiąclecia historii przed podziałami z XVI wieku. Uznawali oni jednak, że odstępstwo było tylko częściowe i zawsze istniała grupka chrześcijan praktykująca właściwie. Dopiero Józef Smith jr. uznał, że odstępstwo było pełne.

            Jest to zagadnienie kluczowe dla zrozumienia mormonizmu. Zanim jednak przeanalizujemy argumenty chrześcijańskie przeciw pełnej apostazji i restoracji, zapoznajmy się z punktem widzenia mormonów. Postaram się przedstawić temat na dwa sposoby: wg oficjalnego podręcznika „Historia kościoła w pełni czasów” i z ujęcia apologetyczno-historycznego.

            Poniższy tekst jest streszczeniem wyżej wymienionego podręcznika. Gwiazdka (*) oznacza treści lub Pisma z Księgi Mormona, a dwie gwiazdki (**) oznaczają związek z Perłą Wielkiej Wartości. Źródło: https://www.lds.org/manual/church-history-in-the-fulness-of-times-student-manual?lang=eng

 

Historia kościoła w pełni czasów: preludium dla restoracji

            Przywrócenie nauczania Chrystusa i zbudowanie Syjonu są – wg mormonów – dwoma wielkimi wydarzeniami, jakie poprzedzą powtórne przyjście Jezusa. Niebiański Ojciec (określenie stosowane przez mormonów, podkreślające wiarę, że dusza ludzka powstała w wyniku aktu fizycznej prokreacji przez Boga na innej planecie – przyp. mój) tłumaczy ludziom, że Ziemia jest światem, gdzie jego dzieci są testowane (Abraham** 3:25). Ojciec dał swoim dzieciom prawo wyboru między dobrem, a złem. Lucyfer sprzeciwił się planowi Boga, przez co został wygnany z niebiosów.  

            Niebiański Ojciec postanowił pomagać swoim dzieciom, przekazując prorokom zbawcze nauczania i polecenia Jezusa. Kościół Chrystusa, ziemska organizacja Boga, został powołany w celu skupienia wybranych i posłusznych dzieci bożych w społeczność zdolną przeciwstawić się diabłu. Prawdziwy Kościół posiada niezbędne zasady i obrządki  nadane przez Jezusa, które prowadzą do życia wiecznego. W ciągu tysiącleci Pan objawiał swoje nauczania, obrządki i inne zalecenia. Czas w którym to następowało określa się mianem „dyspensacji”. Było ich sporo, np. w czasach Adama, Enocha, Noego, Abrahama, Mojżesza, Nefitów*, itd. Po każdej dyspensacji następowała „apostazja”, po której należało dokonać „restoracji”. Cykl dyspensacja-apostazja-restoracja jaki dokonał się w ostatnich czasach ma być ostatnim.

            Przyjście Chrystusa spowodowało przywrócenie jego nauk i wyższego kapłaństwa. Zorganizował on kościół wspary na fundamencie apostołów i proroków (Ef. 2:20), mających się nim opiekować. Zbawiciel poświęcił dużo czasu na wyjaśnianie prywatnie apostołom dając im autorytet i klucze do kontynuacji jego dzieła. Jezus wyznaczył Piotra, Jakuba i Jana na przewodniczących całej grupie dwunastu (tzw. Kworum dwunastu i jego prezydium). Na początku Kościół miał niewielu wiernych, początkowo tylko wśród Żydów, wkrótce także wśród pogan. Nauczanie pogan nabrało impetu za sprawą Pawła z Tarsu. Kościół rozrastał się szybko, przybywało starszych, biskupów, diakonów, kapłanów, nauczycieli i ewangelistów powoływanych przez apostołów.

            Już w trakcie ich pracy pojawiały się pierwsze oznaki apostazji (np. 2P 2:1), przejawiającej się przez błędne nauki. Kościół był także poddany presji zewnętrznej, poprzez różne formy prześladowań. W efekcie Kościół został opuszczony przez Ducha Świętego i stał się ziemską instytucją, pozbawioną autorytetu apostolskiego, mieszającą nauczanie Chrystusa z filozofią i wierzeniami pogańskimi. Wszyscy prawowierni chrześcijanie albo umarli śmiercią męczeńską, albo w zapomnieniu.

            W VI wieku nie było już śladu po prawowiernym Kościele. Nastąpiła „długa, ciemna noc”. Różne praktyki, dogmaty i błędy rozwijały się w oparciu o logikę i kompromisy, a nie objawienia. Powstała nowa synkretyczna na bazie chrześcijaństwa, judaizmu, filozofii, religii pogańskich i misteryjnych (chodzi o katolicyzm i prawosławie – przyp. mój). Nastąpiło średniowiecze – czas upadku kultury, edukacji, moralności.

            W XIV wieku zaczął się w Europie renesans, dzięki wzmożonemu zainteresowaniu dawnymi Rzymem i Grecją. Nastąpił rozkwit literatury, sztuki i nauki. Odwrócono się od mistycyzmu w stronę naturalizmu, czego przejawem było zainteresowanie ludzkim ciałem i budowa potężnych katedr. Rozwijają się techniki prowadzenia wojen i podróży.

            Renesans wiązał się ze zmianami w duchowości. Odkrywano ponownie pierwotny Kościół; pojawiały się ruchy „odnawiające” go – zarówno wewnątrz katolicyzmu, jak i poprzez herezje. Martin Luther rozpoczął w XVI wieku ruch reformacji oparty jedynie o zasadę wyłączności wiary w zbawieniu (Rz 3:28), wyłączając dobre uczynki. Między XIV a XVI w. pojawiali się i inni reformatorzy, jak Jan Kalwin. To właśnie kalwińscy purytanie byli słynnymi „Pielgrzymami”, którzy dotarli w 1620 r. do Ameryki.

            Postaci, takie jak Luter, Kalwin, Knox, Kolumb były wykorzystywane przez Boga do przygotowania miejsca i warunków dla restoracji. Kolumba, kolonistów i uzyskanie niepodległości przez terytoria w Nowym Świecie przewidywały proroctwa Nefitów* (1 Nefi* 13:13-19, 2 Nefi* 1:6). Rozwój sytuacji w koloniach brytyjskich i później w Stanach Zjednoczonych, a szczególnie dwa przebudzenia, wojna o niepodległość i Konstytucja przygotowały wreszcie grunt na restorację Kościoła Jezusa Chrystusa w 1830 r.



czwartek, 23 sierpnia 2012

Historia ruchu Świętych w Dniach ostatnich liczy sobie blisko dwieście lat. Można ją podzielić na kilka etapów rozwoju, przy czym należy uwzględnić następujące po 1844 r. podziały na różne odłamy.

Okres przedmormoński (od połowy XVIII w. do około 1820 r.) obejmuje historię rodziny proroka Józefa Smitha jr., jego młodzieńcze lata i sytuację religijno-społeczną na terenie północno-wschodnich Stanów Zjednoczonych, która umożliwiła rozwój i powstanie mormonizmu.

W latach 20. XIX wieku obserwujemy narodziny nowej religii, pierwszych zwolenników proroka i rozwój pierwotnej doktryny. Przełomowym okresem jest oficjalne powołanie (restoracja) kościoła 6 kwietnia 1830 r.

Okres między powołaniem kościoła a śmiercią Józefa Smitha 27 czerwca 1844 r. charakteryzował się rozwojem wierzeń i umacnianiem młodej społeczności religijnej. Jest to czas pierwszych „wojen mormońskich”, kilkukrotnej zmiany miejsca zamieszkania, formowania się urzędów i obrządków. Pojawiają się kontrowersyjne doktryny, jak chrzest zmarłych, poligamia; prorok wykazuje ambicje polityczne startując na urząd prezydenta Stanów Zjednoczonych. Okres wspólny dla wszystkich odłamów mormonizmu.

Okres po śmierci proroka, do lat 60 XIX wieku słynie z konfliktu o schedę po Józefie Smith’ie oraz wędrówki większości mormonów na zachód do dzisiejszego stanu Utah, gdzie powstanie teokratyczne państewko. W tym czasie trwają ostatnie wojny mormońskie, krzepną dwie główne gałęzie (zwolenników Brighama Younga i Józefa Smitha III) oraz kilka pomniejszych.

Okres około 1860-90 to czas utrwalania struktur kościoła w Utah. Praktykowana jest poligamia, powstają kolejne kontrowersyjne doktryny, napięcie w relacjach ze Stanami Zjednoczonymi powoli opada. Ostatecznie w 1890 r. kościół wycofuje się z wielożeństwa, co umożliwi Utah w krótkim czasie przystąpienie do Unii. W tym czasie krzepną też inne kościoły mormońskie, przede wszystkim Zreorganizowany Kościół ŚDO (RLDS, dziś Społeczność Chrystusa), które zazwyczaj od początku sprzeciwiały się poligamii. Dzięki polemikom między nimi dotrwały do naszych czasów ciekawe relacje i dokumenty rzucające światło na początki religii.

Czas między 1890 a około 1925 r. to okres reintegracji ze społeczeństwem amerykańskim i rozwoju młodego stanu. Powstają pierwsze fundamentalistyczne (poligamiczne) odłamy kościoła w Utah. W kościele zreorganizowanym zostaje ustalony sposób dziedziczenia urzędu prorockiego oraz następuje niewielka schizma na tle wielożeństwa, od początku odrzucanego przez RLDS.

Czas między latami 20. a 70. XX wieku to jednocześnie „złoty wiek w postrzeganiu mormonizmu”, ale także okres pewnego zastoju i zadowolenia ze status quo wśród większości odłamów. W Utah ciekawym zjawiskiem jest „zimna wojna” z katolikami. Pod koniec tego okresu wzrasta zainteresowanie misyjnością za granicą wśród głównych odłamów kościoła; narastają kontrowersje wokół odłamów poligamistycznych.

Okres po roku 1970 to czas wzmożonej misyjności za granicą i szybkiego rozwoju. Duże zmiany w kierunku liberalnym zachodzą wśród RLDS, co prowadzi do schizmy tradycjonalistów. Liczne podziały wśród grup praktykujących wielożeństwo oraz liczniejsze działania prawne przeciwko nim. Rozwój ruchów liberalnych wśród członków kościoła z Salt Lake City, choć o małym oddziaływaniu. Wzmożona aktywność fundamentalistów ewangelikalnych, jak i umacnianie pozycji ekonomicznej i politycznej kościoła.

Lata 2004-12 mogą wyznaczać początek kolejnego okresu – rozwój internetu, zmiany w sposobie wybierania Prezydenta Społeczności Chrystusa (tak nazywanej od 2001 r.), kandydatura Mitta Romneya, czy skazanie Warenna Jeffsa są takimi dość znaczącymi wydarzeniami.