Blog > Komentarze do wpisu

Schemat historii mormonizmu

Historia ruchu Świętych w Dniach ostatnich liczy sobie blisko dwieście lat. Można ją podzielić na kilka etapów rozwoju, przy czym należy uwzględnić następujące po 1844 r. podziały na różne odłamy.

Okres przedmormoński (od połowy XVIII w. do około 1820 r.) obejmuje historię rodziny proroka Józefa Smitha jr., jego młodzieńcze lata i sytuację religijno-społeczną na terenie północno-wschodnich Stanów Zjednoczonych, która umożliwiła rozwój i powstanie mormonizmu.

W latach 20. XIX wieku obserwujemy narodziny nowej religii, pierwszych zwolenników proroka i rozwój pierwotnej doktryny. Przełomowym okresem jest oficjalne powołanie (restoracja) kościoła 6 kwietnia 1830 r.

Okres między powołaniem kościoła a śmiercią Józefa Smitha 27 czerwca 1844 r. charakteryzował się rozwojem wierzeń i umacnianiem młodej społeczności religijnej. Jest to czas pierwszych „wojen mormońskich”, kilkukrotnej zmiany miejsca zamieszkania, formowania się urzędów i obrządków. Pojawiają się kontrowersyjne doktryny, jak chrzest zmarłych, poligamia; prorok wykazuje ambicje polityczne startując na urząd prezydenta Stanów Zjednoczonych. Okres wspólny dla wszystkich odłamów mormonizmu.

Okres po śmierci proroka, do lat 60 XIX wieku słynie z konfliktu o schedę po Józefie Smith’ie oraz wędrówki większości mormonów na zachód do dzisiejszego stanu Utah, gdzie powstanie teokratyczne państewko. W tym czasie trwają ostatnie wojny mormońskie, krzepną dwie główne gałęzie (zwolenników Brighama Younga i Józefa Smitha III) oraz kilka pomniejszych.

Okres około 1860-90 to czas utrwalania struktur kościoła w Utah. Praktykowana jest poligamia, powstają kolejne kontrowersyjne doktryny, napięcie w relacjach ze Stanami Zjednoczonymi powoli opada. Ostatecznie w 1890 r. kościół wycofuje się z wielożeństwa, co umożliwi Utah w krótkim czasie przystąpienie do Unii. W tym czasie krzepną też inne kościoły mormońskie, przede wszystkim Zreorganizowany Kościół ŚDO (RLDS, dziś Społeczność Chrystusa), które zazwyczaj od początku sprzeciwiały się poligamii. Dzięki polemikom między nimi dotrwały do naszych czasów ciekawe relacje i dokumenty rzucające światło na początki religii.

Czas między 1890 a około 1925 r. to okres reintegracji ze społeczeństwem amerykańskim i rozwoju młodego stanu. Powstają pierwsze fundamentalistyczne (poligamiczne) odłamy kościoła w Utah. W kościele zreorganizowanym zostaje ustalony sposób dziedziczenia urzędu prorockiego oraz następuje niewielka schizma na tle wielożeństwa, od początku odrzucanego przez RLDS.

Czas między latami 20. a 70. XX wieku to jednocześnie „złoty wiek w postrzeganiu mormonizmu”, ale także okres pewnego zastoju i zadowolenia ze status quo wśród większości odłamów. W Utah ciekawym zjawiskiem jest „zimna wojna” z katolikami. Pod koniec tego okresu wzrasta zainteresowanie misyjnością za granicą wśród głównych odłamów kościoła; narastają kontrowersje wokół odłamów poligamistycznych.

Okres po roku 1970 to czas wzmożonej misyjności za granicą i szybkiego rozwoju. Duże zmiany w kierunku liberalnym zachodzą wśród RLDS, co prowadzi do schizmy tradycjonalistów. Liczne podziały wśród grup praktykujących wielożeństwo oraz liczniejsze działania prawne przeciwko nim. Rozwój ruchów liberalnych wśród członków kościoła z Salt Lake City, choć o małym oddziaływaniu. Wzmożona aktywność fundamentalistów ewangelikalnych, jak i umacnianie pozycji ekonomicznej i politycznej kościoła.

Lata 2004-12 mogą wyznaczać początek kolejnego okresu – rozwój internetu, zmiany w sposobie wybierania Prezydenta Społeczności Chrystusa (tak nazywanej od 2001 r.), kandydatura Mitta Romneya, czy skazanie Warenna Jeffsa są takimi dość znaczącymi wydarzeniami.



czwartek, 23 sierpnia 2012, mormonio

Polecane wpisy